BIM Clash Detection Nedir ve Neden Önemlidir?

Clash detection (çakışma tespiti), bir BIM projesinde farklı disiplinlerin modellerinin birleştirildiğinde ortaya çıkan fiziksel çakışmaların otomatik olarak tespit edilmesi sürecidir. Bir mekanik havalandırma kanalı bir kirişin içinden geçiyor olabilir, elektrik kablo tavası sıhhi tesisat borusuyla çakışabilir. Bu tür çakışmalar geleneksel 2D çizim yöntemleriyle ancak şantiyede fark edilir.

Clash detection üç ana türe ayrılır: Hard clash (sert çakışma), iki elemanın fiziksel olarak aynı alanı işgal etmesidir. Soft clash (yumuşak çakışma), elemanların gereken minimum mesafeyi koruyamadığı durumlardır. Workflow clash (iş akışı çakışması) ise zamanlama ve lojistik çatışmalarıdır. Örneğin, bir duvarın örülmeden önce içine gömülecek tesisatın geçirilmemiş olması.

Clash detection sürecinde her disiplin kendi BIM modelini oluşturur: mimari model, statik model, mekanik model, elektrik modeli ve sıhhi tesisat modeli. Bu modeller bir koordinasyon yazılımında (Navisworks, BIMcollab vb.) birleştirilir ve otomatik çakışma analizi yapılır.

Çakışma raporları, her bir çakışmanın konumunu, ilgili elemanları ve çakışma türünü gösterir. Raporlar ilgili disiplinlere iletilir ve çözüm üretmeleri istenir. Bu süreç, çakışma sayısı kabul edilebilir seviyeye inene kadar tekrarlanır.

BIMGoal'un bu süreçteki rolü, koordinasyona sunulacak modellerin kalitesini artırmaktır. Doğru parametrelerle oluşturulmuş modeller, daha az hatalı çakışma (false positive) üretir. BIMGoal'un otomatik modelleme araçlarıyla standart kalitede modeller oluşturulur, metraja girmeyen element tespiti aracıyla eksik veya hatalı elemanlar bulunur.

Clash detection'ın mali etkisi büyüktür. Şantiyede tespit edilen bir çakışmanın maliyeti, tasarım aşamasında tespit edilenin 10-100 katıdır. Bu nedenle etkili bir BIM koordinasyon süreci ve kaliteli clash detection, projenin toplam maliyetini önemli ölçüde düşürür.